Ortostatik gipotoniya
Tana holatini o'zgartirganda arterial bosimning fiziologik me'yordan ortiq pasayishi. Ortostatik gipotoniyani baholash bo'yicha amaldagi qoidalarga o'zgartirish kiritish tavsiya etiladi.
Tana holatini o'zgartirganda arterial bosimning fiziologik me'yordan ortiq pasayishi. Ortostatik gipotoniyani baholash bo'yicha amaldagi qoidalarga o'zgartirish kiritish tavsiya etiladi.
Vladimir Gershman
Prostata bezi saratoni - erkaklarda eng keng tarqalgan onkologik kasalliklardan biri. U sekin rivojlansa-da, har yili minglab kishi undan vafot etadi.
O'rtacha har olti erkakdan birida prostata bezi saratoni tashxislanishi mumkin, yosh ulg'aygan sayin kasallik ehtimoli oshib boradi.
Zamonaviy diagnostika usullari tufayli prostata saratoni bugun erta bosqichda aniqlanishi mumkin, ammo u har doim intensiv davolanish, murakkab diagnostik protseduralar va hatto operatsiyani talab qiladimi?
Kasallikni tashxislash va uning hayot uchun xavf darajasini aniqlashning yangi inqilobiy usuli kishini ortiqcha tashvishlardan va eng asosiysi - keraksiz jarrohlik yoki boshqa aralashuvlardan xalos qilish imkonini beradi.
Aynan shu haqida bugun Nagariyadagi Galileya tibbiyot markazi va Xayfa shifoxonalari "Elisha" hamda "Asuta"ning yetakchi urolog-jarrohi Vladimir Gershman gapiradi. - Eng avvalo shuni ta'kidlaymanki, prostata bezi - odatdagidek prostata deb ataladigan a'zo - juda kichik bo'lsa-da, erkak organizmida muhim rol o'ynaydi.
U siydik pufagi ostida joylashgan, undan siydik chiqarish kanalining boshlang'ich qismi o'tadi. Prostata bezining asosiy vazifasi - spermaning tarkibiy qismi bo'lgan sekretni ishlab chiqarish, bundan tashqari, u erektsiya paytida siydik pufagidan chiqishni yopuvchi klapan vazifasini bajaradi.
Afsuski, prostata bezi saratoni erkaklardagi boshqa onkologik kasalliklar qatorida uchinchi o'rinda turadi, bu o'z vaqtida va aniq diagnostikaning alohida ahamiyatini ko'rsatadi. Nima uchun aynan diagnostika aniqligiga urg'u beraman? Gap shundaki, 80 foiz holatda tashxislangan prostata saratoni g'alati eshitilsa-da, klinik ahamiyatga ega emas, hayot sifati va davomiyligiga sezilarli ta'sir ko'rsatmaydi. - ?! - Ha-ha, hayron bo'lmang.
Misol keltiraman: chorak asr oldin Yevropaning bir tibbiyot markazlaridan birida turli sabablardan vafot etgan bir necha yuz erkak prostatasi tekshirildi. Natijalar hayratga soldi: tekshirilganlarning ko'pchiligida prostata bezida yomon sifatli o'sma hujayralari topilgan.
Bundan tashqari, ularning soni yoshi bilan deyarli geometrik progressiyada ortib borgan: 90 yoshli keksalarning 90 foizida bu hujayralar mavjud edi. Ta'kidlamoqchimanki, gap bu odamlarning hammasi onkologik kasallik bilan og'rigan haqida emas edi, ular shunchaki o'zini hech qanday tarzda namoyon qilmaydigan o'sma hujayralari tashuvchilari edi. Inson bularning organizmida yashayotganini bilmasdi ham. - Bu C gepatit virusi bilan bo'lgan vaziyatga o'xshaydi: inson uni ko'p yillar davomida tashuvchi bo'lishi va butun hayoti davomida kasal bo'lmasligi mumkin... - Aynan shunday.
Bizning holatda prostatadagi yomon sifatli o'sma hujayralarining ko'pchilik tashuvchilari ulardan emas, balki ular bilan birga vafot etadi va bu haqda hech qanday shubha qilmaydilar. Agar kasallik yuzaga kelsa, ko'p hollarda u sekin kechadi, hayot davomiyligiga ta'sir qilmaydi va hech qanday klinik ko'rinish bermaydi.
Bu yuqorida aytganim - bizning bemorlarimizda tashxislangan saratonning mutlaq ko'pchiligi klinik ahamiyatga ega emas. - Bu xulosadan keyin nima keladi? - Bu ikki o'n yillikdan ortiq vaqt davomida biz - vrachlar, tibbiyot olimlari, qo'shni fan sohalari mutaxassislari - muammoni hal qilishga, prostata bezi saratonining klinik ahamiyatga ega shaklini klinik ahamiyatga ega bo'lmaganidan va shunga ko'ra agressiv davolanishni talab qilmaydiganidan qanday farqlashni o'ylab topishga harakat qildik.
Gap shundaki, saraton kasalligiga shubha qilinganda biz bemorni to'liq va batafsil tekshirishga majburmiz. Prostata saratonini erta aniqlash prostata-spesifik antigen - PSA skriningidan boshlanadi. Test natijasi yuqori bo'lsa, vrach biopsiyani tavsiya qilishi mumkin. Biroq test agressiv prostata saratonini boshqa kamroq jiddiy holatlardan farqlay olmagani uchun, ko'plab erkaklar tez-tez keraksiz va murakkab biopsiya protsedurasiga uchraydilar.
U nimasi bilan murakkab? Mandarin mevasini tasavvur qiling - sog'lom prostata bezi aynan shunday kattalikda. Va biz bu kichik, diametri taxminan besh santimetr bo'lgan a'zoga bir yarim millimetr qalinlikdagi ignani kamida 12 marta, murakkab hollarda esa ikki barobar ko'p kiritamiz.
Ya'ni bezning o'n va undan ortiq joyidan biopsiyaga namuna olamiz. Tabiiyki, protsedura narkoz ostida va vrachning qat'iy nazorati ostida, kompyuter ekranida tasvir bilan amalga oshiriladi, ammo yuz minglab hollardan birida xato bo'lishi mumkin.
Va bir foiz holatda sepsis, bakterial infeksiya rivojlanishi mumkin. Xudoga shukur, bizda bunday protseduralar yaxshi yo'lga qo'yilgan va istisno hollarsiz o'tadi, ammo natijani olganidan keyin biz 80 foiz bemorlarga ularda saraton hujayralari borligini, lekin ular kam, deyarli rivojlanmagan va shuning uchun hayot uchun xavfli emasligini aytamiz, garchi ularning keyingi rivojlanishining minimal xavfi mavjud.
Albatta, bunday e'londan keyin erkak, qoidaga ko'ra, eng yomonining oldini olish uchun davolanishni xohlaydi. Va vrachning o'zi ham ko'pincha bemor hayoti uchun mas'uliyatni o'z zimmasiga olishni istamay, davolanishni taklif qiladi. - U nimadan iborat? - Qoidaga ko'ra, kardinal davolanish - prostatani olib tashlash yoki uni nurlantirish.
Ammo bu bir qator jismoniy va emotsional noqulayliklarni - erektil funksiyaning buzilishi, qisman siydik tutolmaslik - keltirib chiqaradi. - Saraton kasalligining ehtimolini ko'rsatadigan birinchi alomatlar qanday? Hammaga darhol biopsiya tavsiya etilmaydi-ku... - Albatta. Lekin 50 yoshdan keyin erkak har yili urolog mutaxassisi tomonidan tekshirilishi shart.
Bu xuddi bu yoshdagi ayolning ginekologni davriy ziyorat qilishi kabi majburiy. Tekshirish jarayonida urolog bemorda prostata bilan bog'liq ma'lum muammolarni topishi mumkin va bu holda uni qonning maxsus tahliliga va boshqa tadqiqotlarga yuboradi.
Agar tahlil PSA antigenining yuqori darajasini aniqlasa, bu prostatadagi mumkin bo'lgan kasallik jarayoni haqida gapiradi, bu o'z navbatida vrachga bemorni chuqurroq tekshiruvga - laboratoriya, ultratovush, kompyuter-rezonans tomografiya (MRI) va biopsiyaga yuborish uchun asos beradi.
Shu bilan birga, PSAning yuqori darajasi yomon sifatli kasallikning mavjudligini ko'rsatishi shart emasligini ta'kidlamasdan iloji yo'q. Bu daraja boshqa sabablar tufayli ham ko'tarilishi mumkin - oraliqqa jismoniy ta'sirdan keyin (masalan, velosipedda yurish yoki prostata massajida), oddiy yallig'lanish natijasida yoki shunchaki yaqinda intim aloqadan keyin.
Ammo bu tahlil bizga PSA ko'rsatkichi oshishining aniq sababini bermaydi, shuning uchun xatodan saqlanish uchun biz biopsiyani amalga oshiramiz. - Lekin siz ko'p hollarda bu protsedurani baribir oldini olish mumkin deganmidingiz? - Ha, va bugun bu muammo o'z yechimini topmoqda. ORKO, Mayami shtatida joylashgan bosh ofisi bilan AQShning yetakchi tibbiyot kompaniyalaridan biri biopsiyani amalga oshirishdan oldin qon tahlili asosida 95 foizgacha aniqlik bilan prostata bezi xavfli kasalligi ehtimolini aniqlashga imkon beruvchi markerlarni kashf qildi.
4KSCORE deb nomlangan bu tahlil uchun qon istalgan laboratoriyada olinishi va ko'rsatilgan tibbiyot markaziga yuborilishi mumkin. Bu yerda mutaxassislar agressiv yomon sifatlilik xavfi bilan saraton o'smasining mavjudligi markerlari bo'lgan to'rtta oqsilni testdan o'tkazadilar.
Bu markerlar algoritm yordamida jamlanib, aniq natija beradi: bemorning prostata bezi saratoni bilan og'rishi imkoniyatlari qanday va kelgusi 20 yil ichida bu turdagi saratondan o'lim xavfi qanday. Amerikada bunday testdan o'tishning katta tajribasi to'plangan - har yili prostata kasalligiga shubha bilan 100 ming kishidan ortig'i uni topshiradi.
Va mana bir necha oy oldin biz, isroil shifokorlari ham bunday testni o'tkazish imkoniyatini oldik. Prostata kasalligiga shubha qilganimizda bemorimizdan - albatta, uning roziligi bilan - tahlilga qon olamiz, uni o'sha kuni samolyot bilan AQShga yuboramiz va uch-to'rt kun ichida xavfli saratonning statistik imkoniyati haqida natijani olamiz. - Bu asosida nimani hal qilasiz? - Prostata bezi saratoni o'sma rivojlanishining bir necha xavf darajalariga ega - past, o'rta va yuqori.
So'nggi vaqtgacha biopsiya natijalariga ko'ra saraton kasaliga "belgi" olgan bemor xavf darajasidan qat'iy nazar davolanardi. Aslida esa kasallikning past darajasi buni talab qilmaydi - saraton hujayralari mavjud bo'lsa-da, kishi men aytganimdek, eng keksalik yoshigacha ularni sezmasdan yashashi mumkin.
Shu bilan birga, prostata davolanishining o'zi ko'plab nojo'ya ta'sirlar - siydik tutolmaslik, jinsiy a'zolar disfunksiyasi bilan kuzatiladi... 4KSCORE testi esa faqat yuqori va o'rta xavf o'smalarini, ya'ni faqat davolanishni talab qiladigan va hayot uchun xavf tug'diradigan saraton o'smalarini aniqlaydi.
Shunday qilib, keraksiz biopsiyalardan, klinik jihatdan muhim bo'lmagan hollarning haddan tashqari diagnostikasidan va keraksiz davolanish usullaridan voz kechish mumkin. - Ushbu tahlil "sog'liqni saqlash savatchasi"ga kiradimi? - Hozircha yo'q, lekin kasalxona kassalarida qo'shimcha tibbiy sug'urtaga ega bemorlar bunday testdan o'tish uchun sezilarli chegirma oladilar. - Isroilda umuman urologiyadagi onkologik yordam qaysi darajada?
Jahon standartlari bo'yicha eng yuqori darajalardan birida. Boshqa ko'p mamlakatlardan farqli o'laroq, bu yordam bizda tanlanganlarga emas, balki barcha fuqarolarga ham ochiq. Har qanday tibbiy yordam asosida diagnostika yotadi, biz prostata bezi kasalligining xavfli shakllarini erta va aniq tashxislashda ulkan yutuqning guvohimiz.
Bu yaqin kelajakda bizga organlarni saqlovchi yanada davolash tadbirlarini qo'llash imkonini beradi. Agar bugun og'ir tashxisda biz ba'zan butun a'zoni olib tashlashga majbur bo'lsak, hozir biz a'zoning shikastlangan qismlarini mahalliy davolashning inqilobiy faol usullarini kashf qilish ostonasidamiz, ular a'zoning sog'lom qismini butunligicha saqlaydi.
Qabulga yoziling — qulay vaqtni tanlaymiz.